कागुनो,झुमरो,चिनो लगायत रैथाने बालीनालीको संरक्षण गर्दै स्वामिकार्तिक

गोविन्द्र राज तिमिल्सेना,असार ७,बाजुराः कर्णाली पारीको स्थानीय तह,भौगोलिक हिसाबले विकट तर उत्पादनका हिसाबले प्रचुर सम्भावना बोकेको स्वामिकार्तिक खापर गाउँपालिकाले स्थानीय रैथानेबाली,कागुनो,झुमरो,चिनो लगायत बालीनालीको संरक्षण गर्दै गएको छ ।

स्थानीय रैथानेबालीनालीलाई बढवा दिनको लागी पालिकाले अभियान नै थालनी गरेको हो । पछिल्लो समय कागुनो,चिनो,झुमरो खेती लोप हुँदै गईरहेको अवस्था स्वामिकार्तिकले यो अभियानको थालनी गरेको हो । मानव स्वास्थको लागी निकै उपयोगी कागुनो,झुमरो,चिनो बालीहरुको संरक्षणमा जोड दिन पालिकाले अभियान अगाडी सारेको गाउँपालिका अध्यक्ष भरत वहादुर रोकायाले बताउनुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो,“ स्वामिकार्तिकका स्थानीयको आय-आर्जनमा थप टेवा पुर्याउन यो अभियान सुरु गरेका छौ। लोप हुदै गईरहेको कागुनो,झुमरो,चिनो जस्ता रैथानेबालीनालीको संरक्षण तथा प्रबर्द्धन गर्न गाउँपालिका संरक्षणमा लागेको हो।”

स्वामिकार्तिक खापर गाँउपालिका १ काम्तिमा RERAS परियोजना र गाँउपालिकाको संयुक्त लगानीमा ३ महिने कागुनो खेती उत्पादन गरिएको समेत उहाँले बताउनुभयो।गाउँपालिकाले पछिल्लो समय हरेक कृषकहरुलाई रैथानेबालीहरुका बिउविजन वितरण गर्ने गरेको समेत रोकायाले बताए ।

स्वामिकार्तिकमा चिनो,कागुनो,झुमरो लगायत अन्य रैथानेबालीहरुको प्रबर्द्धनमा जोड दिन पालिकाको कृषि शाखाले सम्पुर्ण कृषकलाई विउविजन वितरण गर्दै आएको हो।गाउँपालिकाको हरेक ठाउँको माटोमा रैथाने बाली राम्रो उत्पादन हुने भएकोले पछिल्लो समय कृषकहरु पनि त्यसतर्फ तानिएका हुन्।

गाउँपालिकाका सम्पुर्ण कृषकहरुलाई रैथानेबालीको खेती गर्न अनिवार्य भनेका छौ।जसले गर्दा स्थानीयको आम्दानी र रैथानेबालीहरुको संरक्षण तथा प्रबर्द्धनमा टेवा पुग्ने गाउँपालिकाको कृषि शाखा सहायक प्रमुख रत्न रावलले बताउनुभयो ।गाउँपालिकाले यहाँका कृषकलाई यस्ता बालीनालीहरुको संरक्षण गर्न हौसला दिदै आएको रावलले बताउँनुभयो।

प्रविधिको विकास,र युग परिवर्तन सङ्गै पछिल्लो समय रैथानेबालीनालीहरु हराउँदै गएको प्रती दुस्ख व्यक्त गर्छन् स्वामिकार्तिक खापर गाउँपालिकाका स्थानीय नरबहादुर लुहार।उहाँ भन्छन्,“ अहिले गाउँघरमा रैथाने बालीहरुको खेती हराउँदै गयो।पहिलेको तुलनामा अहिले यो खेती निकै लोपन्मुख भएको छ । अहिले गाउँघरमै चार पाङ्ग्रे गाडी पुगेपछि दलेको फलेको दाल,चामल बाहिरबाट आउँन थालेपछि रैथानेबाली लोप हुँदै गएको हो ।”

लोप हुँदै गएको बालीनालीको संरक्षण तथा प्रबर्द्धनमा गाउँपालिको अघि सरेको प्रती आफूलाई खुसी लागेको लुहारले बताउनुभयो ।यी बालीहरु स्वास्थका लाई निकै उपयोगी रहेछन् ।देश विदेशमा पनि यस्ता बालीनालीहरुको माग बढेपछि पालिकाले राम्रो अभियानको थालनी गरेकोमा उहाँले गाउँपालिकालाई धन्यवाद समेत दिनुभयो।

पहिले खासै खेती नगर्ने यहाँका स्थानीयले अहिले पालिकाले यसको महत्त्व तथा बिक्रीका बजारीकरणको व्यवस्था सँगै ढुवानी अनुदान समेत दिन थालेपछि स्थानीयको यसमा चासो बढ्दै गएको हो।स्थानीयले यतिवेला बाझो जग्गामा कागुनो,झुमरो,चिनो खेती गर्ने गरेका छन्। स्वामिकार्तिकमा कागुनो झुमरो चिनो लगायतको रैथाने बाली १.२ मेट्रिक टन बढि उत्पादन हुने गरेको कृषि शाखाको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।

तस्विर सौजन्यः गाउँपालिका अध्यक्ष भरत बहादुर रोकाया